Zacznijmy od początku. Komu przysługuje urlop macierzyński? Otóż jest on dostępny dla kobiet, które podczas zatrudnienia urodziły dziecko. Kodeks Pracy (bo to właśnie przepisy Kodeksu Pracy o tym stanowią) określają w jakim wymiarze czasu urlop macierzyński przysługuje. W przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie kobieta może skorzystać z 20 tygodniowego urlopu. W przypadku dwójki dzieci okres wydłuża się do 31 tygodnie, trójki – 33 tygodnie, czwórki – 35 tygodnie oraz piątki i więcej – 37 tygodni. Pytanie, które się nasuwa jest następujące: czy kobieta może zrezygnować z urlopu macierzyńskiego? I tak i nie. Obowiązkowo musi wykorzystać 14 tygodnie i z nich nie może zrezygnować. Z pozostałych 6 tygodni (z 20 przy jednym dziecku) może zrezygnować, jeżeli wykorzysta je ojciec dziecka. Warunek jest jeden – ojciec musi być ubezpieczony. Jak wygląda to od strony formalnej? Matka dziecka musi złożyć pisemny wniosek o rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed powrotem do pracy. Wniosek jest tylko i wyłącznie formalnością, ponieważ pracodawca taki wniosek musi uwzględnić.

Jakiej wysokości zasiłek macierzyński będzie obowiązywał w 2018 roku? Jest on wyliczany na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które otrzymywała mama u swojego pracodawcy uwzględniając ostatnie 12 miesięcy pracy. Jeżeli kobieta pracowała krócej, to brany pod uwagę będzie aktualny staż pracy. Co w przypadku osób niepracujących lub zarabiających mało? Nie ma problemu – każda matka ma zagwarantowany 1000 zł przez pierwszy rok życia dziecka. Stawka ta dotyczy wszystkich, zarówno osób zatrudniony w pełnym jak i niepełnym wymiarze czasu pracy oraz osób bezrobotnych, studentów czy pracujących na podstawie umowy zlecenie lub o dzieło. Czy urlop macierzyński i zasiłek macierzyński to te same pojęcia? Nie, chociaż są ze sobą ściśle związane. Zasiłek macierzyński do ekwiwalent, który otrzymuje mama za urlop macierzyński, a urlop macierzyński do przerwa od pracy z tytułu urodzenia dziecka. Zasiłek otrzymują kobiety niezależenie od tego czy mają prawo do urlopu czy też nie. Urlop jest przeznaczony dla kobiet zatrudnionych na umowę o pracę. Oczywiście brzmi to nieco jak prawniczy „bełkot” jednak tak zostało to zapisane w ustawie, mimo, że wiele osób używa obu pojęć zamiennie. Należy pamiętać, iż w nowym roku dalej obowiązują urlopy ojcowskie, rodzicielskie oraz wychowawcze.

Po urodzeniu dziecka matka lub ojciec mogą wykorzystać urlop macierzyński trwający 20 tygodni, w przypadku urodzenia jednego dziecka – 14 tygodni jest zarezerwowane tylko dla matki. Pamiętajmy, ze podstawowy urlop jest obligatoryjny i należy wykorzystać go w całości. Bezpośrednio po jego wykorzystaniu można, ale nie trzeba, wykorzystać 6 tygodniowy, dodatkowy urlop macierzyński.
Fakultatywnie przysługuje nam jeszcze urlop rodzicielski wynoszący 26 tygodni. Warunkiem jest wykorzystanie bezpośrednio przed nim w pełnym wymiarze czasu urlopu macierzyńskiego dodatkowego – 6 tygodniowego w przypadku jednego dziecka oraz 8 tygodniowego w przypadku dwojga lub więcej dzieci.
W sumie możemy wykorzystać 52 tygodnie urlopu w przypadku urodzenia się jednego dziecka, dłużej jeżeli urodzi się nam więcej pociech. Przez ten cały czas mamy prawo otrzymywać zasiłek macierzyński, zależny od poziomu wymiaru składek naszego ubezpieczenia zdrowotnego. Pod uwagę brane są składki za ostatnie 12 miesięcy, mniej jeżeli pracowaliśmy lub posiadamy działalność gospodarczą krócej. Jak wygląda urlop gdy urodzi się nam więcej dzieci? Wiemy już, że w przypadku urodzenia się jednego dziecka mamy możliwość wykorzystania 52 tygodni urlopu. W przypadku dwójki dzieci urlop wydłuża się do 65 tygodni, trójki dzieci – do 67 tygodni, czwórki dzieci – do 69 tygodni, piątki i większej ilości – maksymalnie do 71 tygodni.
W momencie rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego mamy dwie opcje – albo otrzymujemy przez pierwsze 6 miesięcy 100% zasiłku macierzyńskiego, a przez kolejne 6 miesięcy 60% lub przez cały okres otrzymujemy 80% zasiłku. Jeżeli zrezygnujemy z urlopu rodzicielskiego to przez cały okres urlopu macierzyńskiego otrzymamy 100% zasiłku macierzyńskiego. Składając wniosek o urlop możemy z góry założyć czy wykorzystamy wszystkie przysługujące nam prawa, jeżeli z urlopu będzie korzystać tylko mama, to na wniosku należy odnotować, iż tata z przysługującego mu prawa nie będzie korzystał. Pamiętajmy, że bez względu na wszystkie opcje opisane powyżej, tacie dalej przysługuje urlop ojcowski wynoszący 14 dni, bez względu na ilość urodzonych dzieci.
Po wykorzystaniu urlopu podstawowego mama może wrócić do pracy na maksymalnie ½ etatu nie rezygnując z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. W takim przypadku należy złożyć pisemny wniosek do pracodawcy, który musi go uwzględnić, chyba, że organizacja czasu pracy lub rodzaj wykonywanej pracy na to nie pozwalają. W takim przypadku pracodawca ma obowiązek powiadomienia, pracownika o zaistniałej sytuacji. Takie same zasady co dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dotyczą urlopu rodzicielskiego. Duże udogodnienie mają osoby posiadające własne firmy – można działalność gospodarczą prowadzić (nawet w czasie urlopu obligatoryjnego) bez limitów zarobkowych, jedynie należy opłacać składki na ubezpieczenia zdrowotne, bez przymusu opłacania pozostałych składek.
Nowe zasady są korzystne dla rodziców chcących pierwsze miesiące życia dzieci spędzić ze swoimi pociechami, nie tracąc źródła utrzymania. Dodatkowe możliwości dzielenia się urlopem między rodzicami również są na plus. Nie pozostaje nic innego jak tylko korzystać.

W pierwszej kolejności, powinniśmy jasno określić, komu właściwie ów urlop przysługuje. Otóż ubiegać się o niego mogą wszystkie matki, które w momencie urodzenia dziecka, zatrudnione były na podstawie umowy o pracę. Wraz z przyjściem dziecka na świat, matka uzyskuje szereg przywilejów, nie tylko socjalnych, ale również pracowniczych. Warto zaznaczyć, że urlop macierzyński nie przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy zlecenie, studentkom, oraz naturalnie – kobietom niezatrudnionym.

Jeżeli zdecydujemy się na podjęcie urlopu macierzyńskiego, z pewnością zainteresuje nas również inna kwestia. Chodzi mianowicie o pewien rodzaj pracowniczej nietykalności, polegającej na tym, że jeżeli w momencie urodzenia dziecka, matka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, to pracodawca w żadnym wypadku nie może nas zwolnić. Wyjątkiem od tej reguły są jedynie szczególne przypadki, m.in. ogłoszenie upadłości firmy bądź zamknięcie zakładu pracy. Pełną listę tego typu ewentualności precyzują konkretne przepisy, których z uwagi na objętość, nie będziemy tu bliżej przytaczać.

Ostatnią, wartą omówienia, kwestią pozostaje ubezpieczenie matki. Wszelkiego typu składki, takie jak ubezpieczenie emerytalne bądź rentowe, odprowadzane są automatycznie przez budżet państwa za pośrednictwem ZUS’u.

Na koniec pragniemy uspokoić wszystkie przyszłe mamy. Rozpoczęcie urlopu macierzyńskiego wcale nie oznacza uciążliwej walki z biurokracją. Wystarczy, że złożymy naszemu pracodawcy odpowiedni wniosek (jego całkowita objętość to pół strony A4, wzór z łatwością znajdziemy w internecie). W praktyce natomiast, często nie musimy go nawet wypełniać, ponieważ do ubiegania się o urlop macierzyński wystarczy już nawet zwykłe zaświadczenie ze szpitala.

Najważniejszym aspektem jest naturalnie długość jego trwania. Od tej pory, rodzicom na wychowanie dzieci przysługiwać będą dokładnie 52 tygodnie płatnego urlopu. Roczny urlop jest jednak w pewien sposób niejednolity, ponieważ składają się na niego trzy pomniejsze rodzaje. Są to mianowicie: urlop macierzyński, dodatkowy oraz rodzicielski. Nie trzeba chyba zaznaczać, że ojcom przysługiwać będą jedynie dwa ostatnie typy, których długość to odpowiednio: 6 i 26 tygodni.

Kolejną sprawą są kwestie finansowe. Dotychczas, płatne urlopy macierzyńskie wynosiły 100% wynagrodzenia. Według nowych zasad natomiast, 100-procentowe wynagrodzenie przysługiwać będzie jedynie przez pierwsze 26 tygodni. W kolejnych miesiącach będzie ono wynosiło już tylko 60% wynagrodzenia.

Istnieje również inna możliwość – matka, deklarująca chęć podjęcia jednolitego, 52-tygodniowego urlopu, będzie mogła liczyć na stałe finansowanie w wysokości 80% właściwych dochodów. Warto dodatkowo zaznaczyć, że deklaracja ta w każdej chwili może ulec zmianie, wówczas matce przysługuje wyrównanie wysokości pobieranych środków do wysokości 100%.

6-tygodniowy urlop dodatkowy będzie można podzielić na dwie części, przy czym żadna z nich nie będzie mogła trwać krócej niż tydzień. Ważne jest również zachowanie ciągłości poszczególnych typów urlopów, które powinny następować bezpośrednio po sobie.

Nowością jest również możliwość podejmowania pracy podczas urlopu rodzicielskiego i dodatkowego. Praca nie może być jednak wykonywana w pełnym wymiarze godzin, a konkretniej – nie będzie mogła przekraczać ½ etatu.